Z badań norweskich naukowców opublikowanych w 2007 roku w British Medical Journal wynika, że przyjmowanie przez matkę w czasie wczesnej ciąży kwasu foliowego pozwala obniżyć prawdopodobieństwo urodzenia dziecka z rozszczepem wargi o jedną trzecią. Przyjmowanie innych witamin oraz odpowiednie odżywianie mogą jeszcze bardziej obniżyć to ryzyko.

Dociekliwi Norwedzy

Medycyna już od dłuższego czasu wie, że przyjmowanie kwasu foliowego przed zajściem w ciążę poważnie zmniejsza ryzyko wystąpienia u dziecka wad cewy nerwowej Okazuje się to na tyle istotne, że w niektórych krajach wręcz sztucznie wzbogaca się produkty żywnościowe właśnie w kwas foliowy. Norwegia jest krajem, w którym wzbogacanie żywności jest prawnie zabronione. Jest to również kraj, w którym jest jeden z wyższych w Europie współczynników narodzin dzieci z roszczepami. Właśnie tamtejsi naukowcy postanowili przeprowadzić badania pod kątem wpływu kwasu foliowego na rozszczepy.

 

Badania przeprowadzono w latach 1996-2001 na terenie Norwegii i obejmowały one cały kraj. W tym czasie przyszło tam na świat ponad 300 000 dzieci, z czego 676 zakwalifikowano do operacji chirurgicznej ze względu na rozszczep wargi lub podniebienia. W badaniach pominięto 24 przypadki kobiet, które nie posługiwały się językiem norweskim lub których dzieci zmarły krótko po porodzie. 573 kobiety zgodziły się na uczestnictwo w badaniach. 377 z nich urodziło dzieci z rozszczepem wargi (albo tylko z tym rozszczepem albo w połączeniu z rozszczepem podniebienia). 196 kobiet urodziło dzieci tylko z rozszczepem podniebienia.

Pomysł na badania

Matkom, krótko po porodzie, wysyłano 2 kwestionariusze do wypełnienia. Pierwszy dotyczył informacji demograficznych oraz związanych z używkami i lekami. Drugi kwestionariusz dotyczył odżywiania. Pytania dotyczyły 9 miesięcy - pierwszego trymestru ciąży oraz okresu na pół roku przed ciążą. W kwestionariuszach pytano czy matki przyjmowały suplementy zawierające kwas foliowy. Jeśli tak to uściślano markę, dawkowanie i miesiące, w których suplement był przyjmowany. Proszono również o przesłanie pustego opakowania. W ten sposób dla 99% przypadków udało się ustalić czy kwas foliowy był przyjmowany, dla 81% przypadków - nawet w jakiej ilości. Pozostałe 19% oszacowano na podstawie dawek suplementów dostępnych na norweskim rynku w danym roku.

Równie wnikliwie pytano o multiwitaminy przyjmowane przez kobiety (ponieważ część z multiwitamin zawierała kwas foliowy) oraz posiłki i dietę. Na podstawie szczegółowej ankiety dotyczącej pożywienia naukowcy byli w stanie wyliczyć ile kwasu foliowego matka przyjmowała wraz z pokarmem (kwas foliowy występuje w naturze w niektórych warzywach i owocach).

Na podstawie informacji o ewentualnym przyjmowaniu suplementu, multiwitamin i diecie określono dla każdej z matek dzienną dawkę przyjmowanego kwasu foliowego. Jako okres krytyczny dla rozszczepu określono miesiąc przed zajściem w ciążę oraz pierwsze 2 miesiące ciąży – formowanie wargi odbywa się w 5-6 tygodniu ciąży, formowanie płyt podniebiennych odbywa się w tygodniach od 7 do 10. Naukowców podczas badań interesowały przede wszystkim te 3 miesiące.